Hakka Girmek ~ Bir canlının diğer bir canlının hakkı olan soyut yada somut bir değeri almış olmak, gasp etmek diye en yalın şekilde izah edebiliriz.
Günümüzde bir çok şekilde bunu bilinçli veya bilinçsiz olarak yapıyoruz. En gündelik örnekleri; bir çalışanın çalışma saatleri dışında rızasız olarak kaldığı zamanlarda ek ücret almaması, araç park etme yerimize başka birinin araç park etmesi, komşunun gece yarısı ses ayarlarına dikkat etmeyip diğerini rahatsız etmesi, pazarcıya zorla iki domates fazla eklettirmek, yazarlık işi ile meşgul bir yazarın kitaplarını satın almak yerine fotokopilerini çoğaltmak yada korsanlarını okumak, temin etmek. Liste uzayıp gidiyor. Bana göre Hak; yaptığında vicdanen rahatsız olduğun her şey.
Şimdi bu örnekleri niçin açıkladım ve konuyu nereye götürmeye çalışıyorum. Hepimizin elinde sürekli, telefonlar ve elinin altında bilgisayarlar var. Telefonun yanında konuştuğumuz bir marka yada bir ürün ile ilgili veya arama motorlarında arama yaptığımız bir konu ile alakalı olarak veya tamamen alakasız bazı internet sitelerinin reklamlarını görüyoruz. Bu reklamlarda bazı özel kampanyalar oluyor. Mesela benim karşılaştığım Getir.com’ un ilk siparişinize %30 indirimi, Karaca’nın üyelik kaydetmeniz durumunda 10₺ indirimi, Netflix ve Spotify’ ın kayıt olmanız durumunda ilk ay ücretsiz olması gibi, yüzlerce örneği var sayabileceğim.
Şimdi Hak konusu ile bu örneklerin ilgisi nedir kısmına açıklık getirmeye çalışacağım. Bazen duyuyorum ve üzülüyorum insanlar bu tarz kampanyaları yanlış kullanıyorlar ve belki bilerek belki bilmeyerek Hak’ka giriyorlar nasıl mı ?
Getir.com üye olup ilk üyeliğe tanınan indirimden faydalanıp, tekrar ikinci bir siparişinde başka bir mail adresi ile kayıt yaptırıyor yeni bir üyelik açmış gibi davranıyorlar, daha çok bu durum Netflix ve Spotify gibi dijital platformlarda oluyor. Yani bireyler her seferinde başka üyelik açarak başka başka üyelikleri ile aynı kampanyalardan faydalanmak istiyorlar. Websitesinin sahibini kandırmış ve kar etmiş olabileceklerini düşünüyorlar belki ama burada kul hakkına, karşı tarafın emek hakkına girmiş oluyorlar. Yani kısaca kendilerini yok sayıyorlar.
“İnsan, yaşamında kendini yok saymaya başladı mı, artık herkes onu yok saymaya başlar.” Bizler ilk üyelik ile açmış olduğumuz hesabımızda kendimizi maddi tercihler için yok sayarsak, ikinci bir üyelik açma ihtiyacı hissedersek o zaman maddi tercihler bizim kendimizi yok saymamızı ve kandırmamızı kaçınılmaz kılar.
Unutmamak gerekir ki, on binlerce çalışanı olan digital platformlarda emek harcanıp hazırlanan uygulamaları kullanırken ilk ay ücretsiz sonraki ay ..$ dolar yazıyorsa, o uygulamayı kullanmaya devam ediyorsak o ikinci ay başka bir üyelik açmak yerine, ikinci ayın ödemesini yapmalıyız.
£KİM, 2020
